Hot topics 

 

Η Τουρκία στο κρίσιμο σταυροδρόμι…Επιστροφή

Με την άποψη του Palo

Άννα Παναγιωτίδου · 06/04/17 - 22:30

Λίγο απομένει για την διεξαγωγή του κρίσιμου δημοψηφίσματος στη Τουρκία και η χώρα είναι βυθισμένη σε μια τοξική εκστρατεία γεμάτη από αυταρχικό λαϊκιστικό εθνικισμό, με στόχο την ενίσχυση της υποστήριξης για τις συνταγματικές αλλαγές που έχουν σχεδιαστεί για να παραδώσουν σαρωτικές εκτελεστικές εξουσίες στον πρόεδρο Ερντογάν.

Η κρατική εξουσία χρησιμοποιείται για να κατασταλεί το «ΟΧΙ», ενώ ο Ερντογάν φαίνεται να δυσκολεύεται να πείσει πλήρως την κοινωνία, ειδικότερα το κοινό του.

Οι παραβιάσεις του νόμου και η αυθαίρετη αλλαγή των κανόνων από τον Ερντογάν έχουν γίνει το σήμα κατατεθέν της εκστρατείας ΝΑΙ για το δημοψήφισμα. Η σημαντικότερη από αυτές είναι η παραβίαση της αμεροληψίας του προέδρου, ένας κανόνας που κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα. Όμως ο Ερντογάν αναφέρει ότι η διάταξη αυτή δεν είναι πλέον σχετική, διότι εξελέγη άμεσα από το λαό και υποστηρίζει το δικαίωμα του να παίρνει θέση. Ηγείται μιας πολεμοχαρείς εκστρατείας του «ΝΑΙ», δυσφημίζει το στρατόπεδο του «ΟΧΙ» και αναζωπυρώνει τεχνητές εντάσεις, όπως και στις πρόσφατες κρίσεις με τη Γερμανία και την Ολλανδία.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η κατάργηση διάταξης από τον εκλογικό νόμο που προέβλεπε κυρώσεις στα ιδιωτικά τηλεοπτικά δίκτυα και τους σταθμούς που αδυνατούν να παρέχουν ισορροπημένη και αντικειμενική κάλυψη των ανταγωνιστικών εκστρατειών. Η απώλεια αυτής της διάταξης σημαίνει ότι η φωνή της αντιπολίτευσης είναι τώρα εντελώς απούσα από τις βαθμολογίες των φιλο-κυβερνητικών καναλιών.

Η αφήγηση της εκστρατείας «ΝΑΙ» είναι εξίσου καταστροφική για την τουρκική δημοκρατία. Σπάνια απευθύνεται στην ουσία των συνταγματικών αλλαγών, ενώ χρησιμοποιείται εθνικιστική και καταπιεστική ρητορική. Σύμφωνα με αυτή τη ρητορική, η ψήφος «ΝΑΙ» αντιπροσωπεύει την «εθνική ενότητα και δύναμη», ενώ η ψήφος «ΟΧΙ» σημαίνει «διχοτόμηση και προδοσία». Έτσι, ο Ερντογάν τοποθετεί τους υποστηρικτές του «ΟΧΙ» στην ίδια κατηγορία με τους πραξικοπηματίες της 15ης Ιουλίου.

Η εκστρατεία για το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου θα μείνει στην τουρκική πολιτική ιστορία ως ένα βαρυσήμαντο κεφάλαιο, αφού περιλαμβάνει αυθαίρετες και αυταρχικές ενέργειες του Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει μια θεσμοθετημένη, εξατομικευμένη εξουσία.

Στα μάτια του Ερντογάν, μόνο ένα συγκεκριμένο τμήμα της τουρκικής κοινωνίας - εκείνη που συσπειρώνει πίσω του - είναι «το έθνος», ενώ απορρίπτει εκείνους που αντιτίθενται σε αυτό το σύστημα ως «απόβλητοι» που δεν ανήκουν στο έθνος.

Τι θα σημαίνει για την Τουρκία, αν το δημοψήφισμα λήξει υπέρ του Ερντογάν; Θα θεωρήσει πιθανότατα αυτό ως μια λαϊκή έγκριση των αυθαίρετων πρακτικών του μετά την απόπειρα πραξικοπήματος και σύμφωνα με τα λόγια του Ερντογάν αν το αποτέλεσμα στο δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου είναι «ΝΑΙ», αυτό θα αποτελεί «μια απάντηση, μια σημαντική επίπληξη στη 15η Ιουλίου».

Από την άλλη μια νίκη για τον Ερντογάν είναι πιθανό να χειροτερέψει τις ήδη τεταμένες σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχει ήδη δηλώσει τις προθέσεις του, λέγοντας, «μετά την 16η Απριλίου, εμείς θα αναθεωρήσουμε τους δεσμούς μας με την ΕΕ. Δεν θα είναι πλέον σε θέση να μας απειλούν, ούτε με τη διαδικασία ένταξης ούτε με τη συμφωνία των προσφύγων. Τελείωσε.».

Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι, αν η στρατηγική της εκστρατείας του Ερντογάν, η ρητορική του και η πολιτική πορεία του, παρ 'όλες τις ζοφερές προοπτικές, μπορούν να δελεάσουν την πλειοψηφία των Τούρκων. Μέχρι πριν λίγες βδομάδες, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν να προηγείται το «ΟΧΙ», με μικρή διαφορά. Οι πρόσφατες όμως δημοσκοπήσεις ανατρέπουν το σκηνικό και δείχνουν να προηγείται το «ΝΑΙ», χωρίς όμως να έχει ξεφύγει ικανοποιητικά από το «ΟΧΙ». Το ΝΑΙ βρίσκεται στο 53,3% , ενώ το ΟΧΙ στο 46,7%.  Οι αναποφάσιστοι έχουν μειωθεί στο 17% και το ποσοστό συμμέτοχης φαίνεται αυξημένο για τα δεδομένα της Τουρκίας. Η συμμετοχή υπολογίζεται ότι θα είναι πάνω από 80%. Σημαντικό ρόλο εκτιμάται ότι θα παίξουν και οι Τούρκοι πολίτες του εξωτερικού μετά την κρίση με την Ολλανδία και τη Γερμανία.

Ένα πράγμα ωστόσο είναι σαφές, ότι το δημοψήφισμα αυτό θα είναι κάτι περισσότερο από την επιλογή ενός συστήματος διακυβέρνησης. Θα είναι μια ιστορική δοκιμασία για το τουρκικό έθνος σχετικά με τον αν θα μπορέσει να σταματήσει ή όχι τη διολίσθηση της χώρας προς την απολυταρχία.